{"id":37535,"date":"2018-10-01T00:00:00","date_gmt":"2018-09-30T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/\u0627\u0644\u0645\u0646\u0634\u0648\u0631\u0627\u062a\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/"},"modified":"2026-05-11T10:42:08","modified_gmt":"2026-05-11T09:42:08","slug":"lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/","title":{"rendered":"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\">\n<p>\u00ab\u00a0Cette \u00e9valuation entreprise par l&rsquo;INE-CSEFRS vise \u00e0 appr\u00e9cier l&rsquo;efficacit\u00e9 et l&rsquo;efficience de l&rsquo;enseignement sup\u00e9rieur universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert.<br \/>\nAu lendemain de la publication de la Vision strat\u00e9gique 2015-2030 et au vu des \u00e9cueils dont souffre cette composante de l&rsquo;enseignement sup\u00e9rieur, cette \u00e9valuation scrute factuellement la politique publique \u00e0 l&rsquo;endroit de cette composante. Elle ausculte par ailleurs son rendement interne et l&rsquo;effort financier consenti par l&rsquo;\u00c9tat. Comme cette \u00e9valuation est multidimensionnelle, le syst\u00e8me LMD, la gouvernance, les ressources humaines et l&rsquo;appui social ont \u00e9galement fait l&rsquo;objet d&rsquo;une analyse approfondie par cette \u00e9valuation. Cette derni\u00e8re s&rsquo;ach\u00e8ve par circonscrire les principaux d\u00e9fis et enjeux auxquels fait face l&rsquo;enseignement sup\u00e9rieur universitaire marocain pour entrevoir les actions \u00e0 m\u00eame de r\u00e9ussir l&rsquo;impl\u00e9mentation de la Vision Strat\u00e9gique \u00e0 l&rsquo;horizon 2030\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p><a class=\"download-button-intern-fr\" href=\"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Rapport-Enseignement-sup--rieur-Fr-03-10.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">T\u00e9l\u00e9charger le rapport sectoriel<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ab\u00a0Cette \u00e9valuation entreprise par l&rsquo;INE-CSEFRS vise \u00e0 appr\u00e9cier l&rsquo;efficacit\u00e9 et l&rsquo;efficience de l&rsquo;enseignement sup\u00e9rieur universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert. Au lendemain de la publication de la Vision strat\u00e9gique 2015-2030 et au&hellip;<\/p>\n","protected":false},"featured_media":37128,"template":"","meta":[],"product_brand":[],"product_cat":[505,506],"product_tag":[],"class_list":["post-37535","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-rapports","product_cat-rapports-devaluation-etudes","description-off","first","instock","downloadable","virtual","sold-individually","purchasable","product-type-simple"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert - Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert - Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00ab\u00a0Cette \u00e9valuation entreprise par l&rsquo;INE-CSEFRS vise \u00e0 appr\u00e9cier l&rsquo;efficacit\u00e9 et l&rsquo;efficience de l&rsquo;enseignement sup\u00e9rieur universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert. Au lendemain de la publication de la Vision strat\u00e9gique 2015-2030 et au&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-11T09:42:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"724\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/\",\"name\":\"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert - Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg\",\"datePublished\":\"2018-09-30T23:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-11T09:42:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg\",\"width\":724,\"height\":1024},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/publications\\\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Boutique\",\"item\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/fr\\\/boutique\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/\",\"name\":\"\u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u0644\u062a\u0631\u0628\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062a\u0643\u0648\u064a\u0646 \u0648\u0627\u0644\u0628\u062d\u062b \u0627\u0644\u0639\u0644\u0645\u064a\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/#organization\",\"name\":\"Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique\",\"url\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/eebb84b8ff23214d00753847bee84771d3adfcc8.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/eebb84b8ff23214d00753847bee84771d3adfcc8.png\",\"width\":645,\"height\":89,\"caption\":\"Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/csefrs.lifemoz.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/csefrsofficiel\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/csefrs\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert - Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert - Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique","og_description":"\u00ab\u00a0Cette \u00e9valuation entreprise par l&rsquo;INE-CSEFRS vise \u00e0 appr\u00e9cier l&rsquo;efficacit\u00e9 et l&rsquo;efficience de l&rsquo;enseignement sup\u00e9rieur universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert. Au lendemain de la publication de la Vision strat\u00e9gique 2015-2030 et au&hellip;","og_url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/","og_site_name":"Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique","article_modified_time":"2026-05-11T09:42:08+00:00","og_image":[{"width":724,"height":1024,"url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/","url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/","name":"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert - Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique","isPartOf":{"@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg","datePublished":"2018-09-30T23:00:00+00:00","dateModified":"2026-05-11T09:42:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/#primaryimage","url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rapport-Enseignement-supe-rieur-Fr-01-10-1.jpg","width":724,"height":1024},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/publications\/lenseignement-superieur-au-maroc-efficacite-efficience-et-defis-du-systeme-universitaire-a-acces-ouvert\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Boutique","item":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/boutique\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"L\u2019enseignement sup\u00e9rieur au Maroc: Efficacit\u00e9, efficience et d\u00e8fis du syst\u00e8me universitaire \u00e0 acc\u00e8s ouvert"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/#website","url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/","name":"\u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u0644\u062a\u0631\u0628\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062a\u0643\u0648\u064a\u0646 \u0648\u0627\u0644\u0628\u062d\u062b \u0627\u0644\u0639\u0644\u0645\u064a","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/#organization","name":"Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique","url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/eebb84b8ff23214d00753847bee84771d3adfcc8.png","contentUrl":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/eebb84b8ff23214d00753847bee84771d3adfcc8.png","width":645,"height":89,"caption":"Conseil sup\u00e9rieur de l\u2019\u00e9ducation, de la formation et de la recherche scientifique"},"image":{"@id":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.youtube.com\/csefrsofficiel","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/csefrs\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/product\/37535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=37535"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=37535"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/csefrs.lifemoz.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=37535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}